|
|
 |
Periton Diyalizi Uygulanan
Hastalarda Beslenme |
Periton diyalizi uygulanan
hastalarda beslenme çok önemlidir. Diyaliz böbreklerin işlevini yerine
getirir. Ancak bu görevi sağlıklı bir insan böbreği kadar iyi yapamaz.
Vücuttaki artık ve zararlı maddeler tam olarak temizlenemez. Doğru
beslenmeyle biriken bu zararlı maddeler daha az olur ve ortaya çıkan
rahatsız edici şikayetler (bulantı, kusma, tansiyon yüksekliği, nefes
dar-lığı) uygun beslenme ile hafifletilebilir. Periton diyalizi uygulanan
hastalarda diyaliz sıvısı karında dolgunluk oluşturacağı için, hasta
rahat yemek yiyemez ve yemek sonrasında da aşırı şişkinlikten
yakınabilir. Bunun için; Periton diyalizi uygulanan hastalar yemeğe
başlamadan önce diyalizatını boşaltmalı, yemekten sonraki ilk yarım saat
içinde de yeni bir değişim yapmamalıdır. Yemeklerden sonra şişkinlik
hissinden yakınan hastalar günde 3 öğün yerine, aynı miktarda yemeği 6
öğünde yiyebilirler.Sağlıklı insanlarda olduğu gibi, diyaliz hastaları
da gerekli olan enerjiyi öncelikle karbonhidrat ve yağlardan sağlar. Eğer
gerekli miktarda kaloriyi sağlayabilecek besin alınmazsa vücut enerji
ihtiyacını karşılamak için kendi yapı taşlarını yıkacaktır. Buna bağlı
olarak da ileri derecede halsizlik, zayıflık ve enfeksiyonlara karşı
dirençsizlik ortaya çıkar.
Enerji (kalori) ihtiyacı yaş, kilo ve günlük faaliyet durumuna göre
değişir. Ortalama olarak bir günde vücudunuzun her kg 'ı için 35-40
kalori almalısınız. Örneğin 70 kg ağırlığındaysanız 70x35=2450 bir günde
ortalama olarak 2400-2700 kalori almanız gereklidir. Her hastanın kalori
ihtiyacı farklıdır. Zayıfsanız fazla kalori almalısınız. Kilolu iseniz
daha az kalori alıp hem de egzersiz yapmalısınız. Çünkü böbrek
hastalarının hem çok zayıf hem de çok kilolu olmaları sakıncalıdır.
Periton diyalizi uygulanan hastalarda, karındaki diyaliz sıvısına olan
protein kayıpları hemodiyaliz hastalarının makinede kaybettiğinden daha
fazla olabilir. Böylece hastalarda protein ihtiyacı artar. Buna bağlı
olarak hastaların daha yüksek protein içeren diyetler kullanmaları
gerekir.
Alacağınız proteinlerin hayvansal kaynaklı olmasına özen gösteriniz.
Çünkü hayvansal kaynaklı proteinler bitkisel kaynaklılara göre daha
değerlidirler. Protein yönünden en zengin ve değerli besinlerden biri
yumurtadır. Yumurtanın sarısı fazla miktarda kolesterol içerdiğinden kan
yağları yüksek olan hastalar için uygun değildir. Fakat yumurta beyazı
her gün alınması gereken önemli bir gıdadır.Periton diyalizi uygulanan
hastaların diyetinde karbonhidratlar; karbonhidrattan zengin gıdalar
günlük enerjimizin büyük kısmını oluşturur ve çok tüketilir. Ekmek,
makarna, yufka, pasta, börek, pilav; tatlı olarak bal, pekmez, reçel
yoğun karbonhidrat kaynaklarıdır. Bu gıdaların çok tüketilmesi hem
sağlıksızdır hem de kilo alımına yol açar. Kilo durumunuza göre
yiyeceğiniz karbonhidratlı gıdaları ayarlamalısınız. Karbonhidratlardaki
(ekmek, makarna, pirinç, bulgur ve özellikle kuru bakliyat) protein
miktarı ile ette bulunan protein benzerlik gösterir. Bundan dolayı
kurubaklagil aldığınızda o gün yiyeceğiniz et miktarına dik-kat
etmelisiniz. Ayrıca periton diyalizi sıvıları şeker (glikoz) içerir. Bu
şekerin karın boşluğundan emilmesi ile hastalar fazla miktarda kalori
alırlar. Bu yüzden alınacak kalori miktarı çok iyi dengelenmelidir.
Periton diyalizi uygulanan hastaların diyetinde yağlar; önemli kalori
kaynağı olduğu için dikkat edilmesi ve kilo durumuna göre ayarlanması
gereken besinlerdir. Bazı yağlarda bulunan kolesterol sağlığınızı
olumsuz yönde etkiler. Kan kolesterolünün yüksek olması, kalp ve damar
hastalıklarının ortaya çıkması için önemli bir risk faktörüdür. Bu
nedenle diyetinizde kolesterol yönünden kısıtlama yapmalısınız.
Hayvansal kaynaklı yağlar (tereyağı, iç yağı, kuyruk yağı vb.) fazla
kolesterol içerirler. Zeytin yağı ve çiçek yağlarını tercih
edebilir-siniz. Periton diyalizi uygulanan hastaların diyetinde su ve
sıvı gıdalar; periton diyalizi uygulanan hastalarda sıvı dengesinin
kontrolü çok önemlidir. Bu nedenle yiyecek ve içecek şeklinde aldığınız
gıdaları kontrol etmeniz gerekir. Vücutta fazla sıvı bulunması kalbe ve
akciğerlere fazladan yük getirir, tansiyonunuzu yükseltir; az sıvı
bulunması da sizi halsiz bırakacaktır, ayrıca tansiyonunuzu
düşürecektir. Bu nedenle sıvı dengesini kontrol altında tutmak için
yapmanız gereken günlük takipler vardır. Bunlar; Tansiyon ölçülmesi ile
vücut ağırlığının ve her değişimde alınan ve boşaltılan sıvı
miktarlarının saptanmasıdır. Günlük takiplerinizi düzenli olarak
kaydetmelisiniz. İdeal kilonuza ulaştıktan sonra alınması gereken günlük
sıvı miktarı, diyaliz yoluyla fazladan çıkan sıvı ve varsa , idrarınızın
toplamı kadar olmalıdır. Periton diyalizi uygulanan hastaların diyetinde
tuz ve potasyum, hemodiyalize giren hastalara göre genellikle daha
serbest alınabilir. Hatta bazı hastalarda fazla miktarda potasyum kaybı
ortaya çıktığında sağlıklı insanlardan bile daha fazla potasyum alması
gerekebilir. Bu durumda diyetteki gerekli ayarlamaları doktorunuz
yapacaktır. Periton diyalizi uygulanan hastaların diyetinde kalsiyum;
Böbrek hastalığının seyri sırasında kemik zayıflığını önlemenin en iyi
yollarından biri yeterli miktarda kalsiyum almaktır. Diyet ile yeterli
kalsiyum miktarlarına erişilemiyor ise dok-torunuz size kalsiyum içeren
ilaçlar verecektir. Bunları düzenli bir şekilde kullanınız. Çok nadir de
olsa bazı hastalarda kalsiyum seviyesi yüksek seyreder, bu durumda
diyetteki kalsiyum ve ilaçlar problem yaratabilirler. Muhakkak
doktorunuzun önerilerine uyunuz. Periton diyalizi uygulanan hastaların
diyetinde fosfor; yeterli miktarda atılamadığı için kan fosfor düzeyi
yüksek olur. Bu durumda kemik zayıflığı,kas güçsüzlüğü,eklem ağrıları ve
kolay kırılmalar ortaya çıka-bilir. Besinlerle aldığınız fosfor düzeyine
dikkat etmelisiniz. Doktorunuz size gıdalarla alınan fosforun kana
geçmesini önleyecek ilaçlar verecektir. Bu ilaçları her zaman aynı
miktarda kullanmayınız. Fosfor içeriği yüksek gıdalar aldığınızda daha
yüksek dozda ilaç kullanınız. Bu ilaçları her zaman yemek yerken alınız.
Periton diyalizi uygulanan hastaların diyetinde demir ve vitaminler;
bulantı ve kusmaya bağlı olarak ve iştahsızlık nedeniyle yeterli düzeyde
beslenemezseniz vücudunuzda demir ve vitamin eksiklikleri olacaktır. Bu
maddeleri içeren ilaçları almanızla eksiklikler tamamlanacaktır. Diyaliz
sırasında bir miktar demir vücuttan kaybedilir. Bunun için diyaliz
hastalarının çoğuna de-mir içeren iğneler ve haplar uygulanır. Pek çok
vitamin ve mineralde diyaliz esnasında kaybedilir. Diyaliz hastalarında D
vitamini eksikliği olur ve ilaçla takviye edilir. Böbrek yetersizliğinde
A vitamini artar ve bu vitamini içeren ilaçları almak zararlı olabilir.
Doktorunuzun size önerdiği vitaminleri düzenli şekilde alınız. Kendi
başınıza ve diğer hastaların önerileriyle ilaç almayınız. |
|
Periton Diyalizi uygulanan
hastaların bir günde almaları gereken vitamin miktarları: |
|
Vitamin B1
|
1,5 mg
|
|
Vitamin B2
|
1,8 mg
|
|
Vitamin B6
|
10 mg
|
|
Vitamin B12
|
3 mcg
|
|
Vitamin C
|
60 mg
|
|
Vitamin D
|
0,25-1 mcg
|
|
Vitamin E
|
15 ünite
|
|
|
